 |
ΕΛΛΗΝΕΣ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
ΘΑΝΑΣΗΣ
ΒΑΛΤΙΝΟΣ
Photo:
© E.KE.BI, 2001. Σταφυλίδου
Βιογραφικό
σημείωμα
Ο
Θανάσης Βαλτινός γεννήθηκε στο χωριό Καράτουλα
Κυνουρίας, το 1932. Οικογενειακές μετακινήσεις,
που συνδέονται με τις δυσκολίες των κατοχικών
και μετακατοχικών χρόνων, τον ανάγκασαν να φοιτήσει
κατά σειρά στα γυμνάσια Σπάρτης, Γυθείου και Τρίπολης.
Το 1950 ήρθε στην Αθήνα, όπου ζει έως σήμερα.
Σπούδασε κινηματογράφο.
Μετά το 1974 έζησε κατά διαστήματα στο εξωτερικό:
Αγγλία, Δυτικό Βερολίνο και Η.Π.Α., καλεσμένος
από Πανεπιστήμια ή άλλα πνευματικά ιδρύματα.
Έχει μεταφράσει τις Τρωάδες του Ευριπίδη και την
Ορέστεια του Αισχύλου, που παίχτηκαν στην Επίδαυρο
το 1979 και 1980 αντιστοίχως, από το Θέατρο Τέχνης,
σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν.
Έχει γράψει σενάρια για τον κινηματογράφο. Το
1984 τιμήθηκε με το βραβείο σεναρίου στο Φεστιβάλ
των Καννών για την ταινία του Θ. Αγγελόπουλου
"Ταξίδι στα Κύθηρα". Το 1990 τιμήθηκε
επίσης με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για
το βιβλίο: "Στοιχεία για την Δεκαετία του
'60".
Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών
και τεχνών, της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων,
καθώς και της Εταιρείας Συγγραφέων της οποίας
υπήρξε πρόεδρος επί σειρά ετών. Διετέλεσε γενικός
Διευθυντής του 2ου καναλιού της Εθνικής τηλεόρασης
1989-1990.
ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΒΑΛΤΙΝΟΥ
"
Συναξάρι του Αντρέα Κορδοπάτη; Βιβλίο πρώτο: Αμερική.
Κέδρος, 1972
" Η Κάθοδος των εννιά, Κέδρος, 1978
" Τρία Ελληνικά μονόπρακτα, Μυθιστόρημα,
Κέδρος, 1978
" "Εθισμός στη νικοτίνη" [διήγημα,
στο τομίδιο]. Τρία διηγήματα, Θανάσης Βαλτινός,
Χριστόφορος Μηλιώνης, Δημήτρης Νόλλας, Στιγμή,
1984
" Μπλε βαθύ σχεδόν μαύρο, Στιγμή, 1985
" Στοιχεία για την δεκαετία του '60, Μυθιστόρημα,
Στιγμή 1989
" Θα βρείτε τα οστά μου υπό βροχήν, Διηγήματα,
Άγρα 1992.
" Φτερά Μπεκάτσας, Άγρα, 1993
" Ορθοκωστά, Μυθιστόρημα, Άγρα, 1994
" Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη, Βιβλίο δεύτερο,
Βαλκανικοί - '22, Ωκεανίδα, 2000
ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ
1.
Η κάθοδος των εννιά
"
Γαλλικά: La marche des neuf: recit. [tr.by]: Lucile
Famoux. Arles: Actes Sud, 1993, 70p. ISBN: 2-7427-0054-4
" Γερμανικά: Der Marsch der Neum [tr. by]]:
Johannes Weissert. Berlin: Literarisches Colloquium,
1976. 42p. ISBN: 3-929392-50-7
" Ολλανδικά: De afdaling va de negen: novelle.
[tr.by]: Johan Kwist. Croningen: Styx Publications,
1997. 52p. ISBN: 90-5693-009-5
" Σουηδικά: De nios medstigning. [ty.by]:
Vasilis Papageorgiou. Lund: Ellerstroms, 1997.
62p. ISBN: 91-86489-64-X
2.
Συναξάρι του Ανδρέα Κοροπάτη
"
Γερμανικά: Die Legende des Andreas Kordopatis:
Amerika. [tr.by]: Hans Eideneier. Koln: Romiosini,
1982, 107p. ISBN: 3-923728-01-8
" Γαλλικά: Vie et aventure d' Andreas Kordopatis.
[tr.by]: Amaryllis Vassilikioti - Weiler. Paris:
Climats, 1993
" Σουηδικά: Berattelsen om Andreas Kordopatis.
[tr.by]: Vasilis Papageorgiou. Lund: Ellerstroms,
1997. 102p. ISBN: 91-86489-63-1
3.
Μπλε βαθύ σχεδόν μαύρο
"
Γαλλικά: Bleu nuit presque noir. [tr.by]: Bertrand
Bouvier. Athenes: Hatier, 1992. 80p. ISBN: 960-7303-14-8
" Αγγλικά: Deep blue almost black: selected
fiction. [tr.by]: Jane Assimakopoulos. Evanston:
Hydra Books - Northwestern University Press, 1992.
128p.
ISBN: 0-8101-1490-9
4.
Φτερά Μπεκάτσας
"
Γαλλικά: Plumes de becasse: recit. [tr.by]: Blanche
Molfesis. Arles: Actes Sud, 1994. 95p. ISBN: 2-7427-0197-4
" Τουρκικά: Agiz dalasi: roman. [tr.by]:
Panayot Abaci. Istanbul: Cinar Yayinlari, 1993.
80p. ISBN: 975-348-054-7
5.
Στοιχεία για τη δεκαετία του '60
"
Γαλλικά: Elements pour les annees soixante. [tr.by]:
Michel Saunier. Arles: Actes Sud, 1995. 376p.
ISBN: 2-7427-0473-6
" Αγγλικά: Data from the Decade of the Sixties.
[tr.by]: Jane Assimakopoulos and Stavros Deligiorgis.
Hydra Books, Northwestern University Press, 2000.
307 pp.
ISBN: 0-8101-1699-5
O συγγραφέας Θανάσης Βαλτινός
Εντελώς ξεχωριστή είναι η θέση του Θανάση Βαλτινού
στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Το γεγονός αυτό
οφείλεται στα πολλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα
της πεζογραφίας του, ανάμεσα στα οποία θα μπορούσε
κανείς να αναφέρει το απολύτως προσωπικό ύφος,
τη δύναμη της γραφής του, και την πρωτότυπη δομή
που διακρίνει τα διηγήματα και τα μυθιστορήματά
του. Η επίσημη εμφάνισή του στη λογοτεχνία έγινε
με τη νουβέλα Η κάθοδος των εννιά (1963), το οποίο
θεωρείται από πολλούς κριτικούς ως ένα από τα
κλασικά πεζογραφήματα της νεώτερης ελληνικής λογοτεχνίας.
Ακολούθησε (1972) το Συναξάρι του Ανδρέα Κορδοπάτη
(το κείμενο εμφανίζεται ως αυθεντική διήγηση ενός
Έλληνα μετανάστη στην Αμερική, κατά τις αρχές
του 20ου αιώνα), και τα Τρία ελληνικά μονόπρακτα
(1978) βιβλίο που, παρά τον θεατρικό τίτλο του,
χαρακτηρίζεται από τον συγγραφέα ως "μυθιστόρημα"
και αποτελείται από τρία εντελώς ανεξάρτητα και
εξωτερικώς ασύνδετα μεταξύ τους κείμενα τα οποία
διαγράφουν με υπαινικτικό και έμμεσο τρόπο τη
διαμόρφωση της μεταπολεμικής κοινωνίας στην Ελλάδα.
Στο μπλε βαθύ, σχεδόν μαύρο (1985) παρακολουθούμε
τον πυρετικό μονόλογο μιας γυναίκας που διηγείται
τη ζωή της και περιγράφει τον ψυχικό της κόσμο,
για να προβληματιστεί στο τέλος αν οι λέξεις μπορούν
να εκφράσουν και να μεταδώσουν το ανθρώπίνο δράμα.
Ακολούθησε το Στοιχεία για τη δεκαετία του 60
(1989), που απέσπασε το κρατικό βραβείο και ήταν
υποψήφιο την ίδια χρονιά για το Ευρωπαϊκό Αριστείο.
Εδώ ο Βαλτινός χρησιμοποιεί αποκόμματα εφημερίδων
της εποχής, δημοσιεύει επιστολές αισθητικής φύσεως
που στέλνονται στην υπεύθυνη ραδιοφωνικής εκπομπής
και, τέλος, επιστολές διαφόρων που προσπαθούν
να μεταναστεύσουν εκτός Ελλάδος, αναζητώντας καλύτερη
τύχη. Για πρώτη φορά στην ελληνική πεζογραφία
χρησιμοποιούνται αυτά τα φαινομενικώς ετερόκλητα
ντοκουμέντα, τα οποία έχουν εμφανώς μεταπλαστεί
από τον συγγραφέα και αποδίδουν την ατμόσφαιρα
και το ιδιαίτερο κλίμα της δεκαετίας του 1960.
Ανορθόδοξο στη δομή του είναι και το μυθιστόρημα
Ορθοκωστά (1994) που συγκροτείται από μαρτυρίες
ανθρώπων που είχαν εμπλακεί στον εμφύλιο πόλεμο
που ξέσπασε στην Ελλάδα μετά τη γερμανική κατοχή.
Στους τόμους Θα βρείτε τα οστά μου υπό βροχήν
(1992) και Φτερά μπεκάτσας (1993) έχουν συγκεντρωθεί
τα διηγήματα του Βαλτινού, ενώ το πιο πρόσφατο
βιβλίο του Ανδρέας Κορδοπάτης (2000) είναι ένας
δεύτερος τόμος με τις αφηγήσεις του Κορδοπάτη,
που καλύπτουν την περίοδο των Βαλκανικών πολέμων
και της Μικρασιατικής Καταστροφής. Ο Βαλτινός
έχει γράψει το σενάριο πολλών ταινιών του Θόδωρου
Αγγελόπουλου και έχει μεταφράσει σε σύγχρονη γλώσσα
αρχαίες ελληνικές τραγωδίες. Πρόκειται για έναν
συγγραφέα που σε κανένα βιβλίο του δεν αφήνει
αδιάφορο και αμέτοχο τον αναγνώστη, όπως μαρτυρούν
και οι πολλές μεταφράσεις των έργων του που κυκλοφορούν
σήμερα σε πολλές ξένες χώρες και γλώσσες: αγγλικά,
γαλλικά, γερμανικά, σουηδικά, αραβικά, ρωσικά,
δανέζικα, ολλανδικά, τουρκικά. Η διεθνής απήχηση
του έργου του δείχνει ότι, παρά την ελληνοκεντρική
θεματολογία του, είναι ένα έργο που αφορά γενικώς
τον σύγχρονο άνθρωπο και τα προβλήματά του.
Δημήτρης Δασκαλόπουλος
Ποιητής βιβλιογράφος
Τι
έγραψε ο Τύπος για τα βιβλία του Θανάση Βαλτινού
(αποσπάσματα από κριτικές και συνεντεύξεις)
Συναξάρι
Αντρέα Κορδοπάτη, Βιβλίο πρώτο: Αμερική, Αθήνα,
Άγρα, 1993, σελ. 144. ISBN: 960-325-050-3
Κορδοπάτης
Α
/Wie ein verzweifelt schnell abgespielter Stummfilm
wirkt daneben die Legende des Andreas Kordopatis,
vom funfundneunzigjahrigen, einst aus Griechenland
ausgewanderten Schuhmacher, dem Schriftstelwanderten
Schuhmacher, dem Schriftsteller Thanassis Valtinos
erzahlt. Dieser erste Teil einer versprochenen
Trilogie schildert die immer wieder vergeblichen
Anlaufe des Kordopatis, der Amut in Griechenland
zu entfliehen, die nach Jahren 1907 gegluckte
qualvolle Uberfahrt auf einem.
Auswandererschiff und schlieβlich zweieinhalb
Jahre illegalen Untertauchens in den USA. Es ist
eine Geschichte des sprachlosen Herumirrens in
der Fremde, der Schwerstabeit und Arbeitslosigkeit,
der Flucht vor der Polizei von einer Stadt in
die andere. Auch hier gibt es keine kleinste Hilfeleistung
ohne Bezahlung, bleibt jedes Glas Wasser, das
einem freiwillig gegeben wurde, in Erinnerung.
Nur unter Verwandten und engeren Landsleuten kann
man uberleben, nur sie verraten einen nicht und
helfen ohne viel zu fragen. Kordopatis erzahlt
unbekummert und oft voll Witz von diesem heimatlosen
und gehetzten Leben. Fur ihn war es nichts. Auβerordentliches,
weil er keine andere Wahl hatte. Man kann nicht
anders, als ihm zuzuhoren und ist gespannt auf
die Fortsetzung seines Lebensberichtes.
Es ist ein Gluck fur uns, daβ dieser Tomas und
Andreas nach der Arbeit ihres Lebens auch noch
diese Arbeit des Erzahlens auf sich genommen haben.
Sie erlauben dem Leser keinen schockierten Voyeursblick
in die Welt der Armen. Sondern mit Selbstbewuβtsein
und Selbstachtung bezeugen sie eine Welt, mit
der wir die unsere vergleichen konnen.
Klaus Haase
Westermanns Monatshefte, 9/83
Εφημερίδα ή περιοδικό
Κορδαπάτης Α΄
… Ο Αντρέας Κορδοπάτης είναι ένας μάρτυρας. Στην
φωνή του καθώς αφηγείται ηχεί ο τόνος του μεσαιωνικού
χρονικού και συναξάριου. Ο ήρωας δοκιμάζεται και
βασανίζεται, δεν λυγίζει όμως. Όταν ο Αντρέας
βρίσκεται και πάλι στην Ελλάδα δεν περιμένει παρά
την επόμενη ευκαιρία να πάρει το πλοίο, και εδώ
τελειώνει η αφήγηση του: με τη βεβαιότητα της
αιώνιας επιστροφής των πάντων, των γυρισμάτων
του τροχού της αγωνίας. Ο φτωχός δεν υποφέρει
άλλα βάσανα σε όποια μεριά του Ατλαντικού κι αν
βρίσκεται. Οι αρχαίοι τραγικοί ποιητές στην κορυφή
του Ολύμπου θα έπρεπε να είναι περήφανοι για τον
συμπατριώτη τους. Δεν τους έχει προδώσει.
Ingrid Elam
Goteborgs - Posten, 17/3/1998
Κορδοπάτης
Α΄
… Eine soziologische Studie griechischen Lebens
Anfang des Jahrhunderts: Die sozialen Miβstande
und ihre Ursachen, in de Enge der Heimat und im
Ghetto der Fremde. Gerade die deutschen Leser
muβte diese Darstellung, als Literatur und als
Unterrichtung, interessieren…
Hans Bender
Suddeutsche Zeitung, Πάσχα 1983
Κορδαπάτης
Α΄
…Η επιλογή του Θανάση Βαλτινού να χρησιμοποιήσει
τη μορφή του συναξαρίου για ν' αφηγηθεί αυτή την
ιστορία αποδεικνύεται εξαιρετικά επιτυχημένη.
Απλό, άμεσο, δίχως στολίδια, η ανάγνωση του προσφέρει
την απόλαυση που συναντά κανείς μονάχα στους πραγματικά
μεγάλους συγγραφείς - σ' αυτούς που συνηθίζεται
να βραβεύονται με το Νόμπελ λογοτεχνίας…
Carl -Magnus Elg.
SKANSKA DAGBLADET, 30-11-1997
Kορδοπάτης
Α΄
… Προσωπικά διαβάζω το Συναξάρι Ανδρέα Κορδοπάτη
με ακριβώς την ίδια απόλαυση με την οποία για
παράδειγμα, διαβάζω τις ημερολογιακές σημειώσεις
του Κάφκα, όπου με τρόπο λακωνικό πραγματεύεται
τα κατορθώματα των προγόνων του. Ανθρώπινες μοίρες
συμπυκνωμένες σε δύο, τρεις παροιμιακές εκφράσεις,
μερικές εικόνες, ένα επίθετο. Τι μ' ενδιαφέρει
αν τα πρόσωπα αυτά πράγματι έζησαν; Ζουν μια χαρά
μέσα στη λογοτεχνία…
Kristjan Saag
ΑLLT OM BOCKER, 1/1998
Η Κάθοδος των εννιά. Αθήνα, Άγρα, 1992, σελ. 96.
Als bisher leute LCB-Nummer 44 ein Stuck Partisanen
-Prosa des Griechien Tranassis Valtinos: "Der
Marsch der Neun". Da muβ man vorher Atem
schopfen wahreud des Lesens wird es naheru unruoglich.
Der endlose Marsch uber die gluhenden Hugel der
Peloponnes-Halbinsel, unterbrochen von Scieβereien,
fortwahrend verfolgt, aber vor allem standig vom
Durst qepelnigt, ein Marsch ohne. Hoffnung, ohne
Zial, aber in einer von selber weiterwirkenden
Kaineradschaft der Verlorenen - das ist ein von
der nackten Wahrheit eingegebenes Rest -und Uberlebens-Dokument
der Nachkriegsjahre, des Burgerkriegs-Endes in
Griechenland 1948. "So viel Blut, und dann
keine Hoffnung und kein Ausweg". Der Autor
als Enziger der Neun kam durch, als Gefangener.
Er hat den bitteren Marsch in den Tod verzeichnet,
er gibt ihm sparsam, doch unuberhorbar, auch den
Ton gestalteter, moment weise poetischer Prosa.
Nikitas, der Anfuhrer der Partisanengruppe, der
illusionslose Held der Erzahlung, hat doch eine
Sehnsucht: das Meer. Es scheint lange unerrelchbar,
und alr sie endlich, schon dezimlert, vereinzelt,
sich in das kuhlende Wasser sturzen konnen, is
auch der Tod da; der verwundete Nikitas stutzt
den Lauf seiner MP unters Kinn und drucht ab.
Der fruhe Hemingway scheint de einen griechischen
Nachfolger gefunden zu haben.
Hedwig Ronde
Εφημ. DER TAGESPIEGEL,
19/9/76
Κάθοδος
Το έργο του Θανάση Βαλτινού ξεπερνά κατά πολύ
τα όρια της εθνικότητάς του … είναι πάνω από όλα,
ένας ύμνος στον αγώνα του ανθρώπου - ακόμη και
αν είναι μάταιος…
Στο κείμενο αυτό που πρωτοεμφανίστηκε πριν από
είκοσι χρόνια, διαγράφεται ολοφάνερα αυτή η γλωσσική
αμεσότητα και η καταπληκτική οικονομία εκφραστικών
μέσων, που κάνει το έργο του Βαλτινού μοναδικό.
Φράσεις σύντομες, απογυμνωμένες στο έπακρο. Μία
τέχνη ελλειπτική που προσδίδει σ' αυτά τα σύντομα
κείμενα κάτι το κοφτό, το περίκομψα τραγικό και
παγκόσμιο.
Ο συγγραφέας επιμένει, συνεχίζει να καταδιώκει
τη γλώσσα σε όλες της τις εκφάνσεις: από τον Ευριπίδη
μέχρι το χωρικό της Πελοποννήσου..
Florence Noiville
δημοσιογράφος
Εφημ. LE MONDE 8-5-1998
Kάθοδος
Την ματωμένη πραγματικότητα, την συνάντησα πάλι
σ' ένα σύντομο αφήγημα που είναι ένα αληθινό αριστούργημα,
την Κάθοδο των εννέα του Θανάση Βαλτινού…
Πρόκειται για την αληθινή ιστορία της καταδίωξης
εννέα Ελλήνων ανταρτών, που βρίσκονται περικυκλωμένοι
από τον τακτικό στρατό στο τέλος του εμφυλίου
πολέμου. Το υπέροχο τοπίο της Πελοποννήσου μετατρέπεται
σε κολασμένο τοπίο για τους ηττημένους που αναζητούν
λίγες σταγόνες νερού, ένα καταφύγιο, μια κρυψώνα…
Ένας μόνο θα επιζήσει απ' όλους, ο συγγραφέας
αυτού του παραδειγματικού κειμένου. Παραδειγματικού
διότι το έξοχο ύφος του δεν χρησιμοποιείται για
να κρύψει την κενότητα του στόχου όπως σε πολλά
άλλα έργα…
Michel Polac
L' EVENEMENT DU JEUDI, N0 465
30-9-1993
Τρία ελληνικά μονόπρακτα, μυθιστόρημα. Αθήνα,
Στιγμή, 1989, σελ. 80
…
Εκείνο που έχουν κοινό με την Κάθοδο των εννιά
τα Τρία ελληνικά μονόπρακτα και που έχει ιδιαίτερη
σημασία για την εξέλιξη του αφηγηματικού λόγου
στην Ελλάδα, είναι ότι ο συγγραφέας δεν εκφράζεται
με τη δική του ομιλία και δεν αναφέρει γεγονότα
που αφορούν άμεσα το πρόσωπό του, τις εμπειρίες
του…
Ο Θανάσης Βαλτινός οδηγήθηκε στην απόφαση να γράψει
ένα "μυθιστόρημα" απ' το οποίο ο ίδιος
απουσιάζει τελείως, σύμφωνα με μια σκοπιμότητα
πολύ συγκεκριμένη και όχι από μια ενδεχόμενη ανικανότητα
ή άλλη προσωπική ανεπάρκεια. Όταν ο Βαλτινός δηλώνει
πως τα Τρία ελληνικά μονόπρακτα είναι "μυθιστόρημα"
δηλώνει έμμεσα ότι η λειτουργία του συγγραφέα
σε μια παρόμοια περίπτωση περιορίζεται στην επέμβαση
ενός ευσυνείδητου συντάκτη που συγκεντρώνει ορισμένο
υλικό και το τακτοποιεί για να το παραδώσει στο
τυπογραφείο. Δηλώνει επίσης, έμμεσα, ότι ο ίδιος,
αντί να κατασκευάσει ένα μυθιστόρημα κλασικού
τύπου, όπου ο συγγραφέας προβάλλει την πρόφαση
της αντικειμενικότητας του τάχα ανιδιοτελή αφηγητή,
πηγαίνει πέρα από το καλλιτεχνικό ψεύδος, πέρα
από τη σύμβαση αυτή και καταλήγει σε μια αντικειμενικότητα
πιο ριζική παραθέτοντας το αντικείμενο καθεαυτό…
Μario Vitti
Νεοελληνιστής
Εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ 29-7-79
Μπλε βαθύ σχεδόν μαύρο. Αθήνα, Άγρα, 1994, σελ.
96. ISBN: 960-325-121-6
ΜΠΛΕ
ΒΑΘΥ
Σ' αυτόν το γυναικείο μονόλογο, σ' αυτήν την άναρχη
εξομολόγηση η οποία έχει όλον τον αυθορμητισμό
του προφορικού λόγου, ο Θανάσης Βαλτινός είναι
ικανός να σκιαγραφεί σε μερικές αράδες ένα πρόσωπο
ή μια σκηνή αλλά και να μας μεταδίδει το σπαραξικάρδιο
συναίσθημα της μοναξιάς και της αποτυχίας. Πρόκειται,
τέλος, για μία πολύ ωραία γυναικεία προσωπογραφία,
μια προσωπογραφία ολοκληρωμένη.
Lucile Farnoux
L. Fa.
Εφημ. LE MONDE 18-12-1992
Στοιχεία
για τη δεκαετία του '60 , μυθιστόρημα. Αθήνα,
Στιγμή, 1989, σελ. 384.
ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ
ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ 1990
Δεκαετία '60
Περιοδικό
ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ: Κε ΒΑΛΤΙΝΕ: Με το νέο σας "μυθιστόρημα":
Στοιχεία για τη δεκαετία του '60 προσθέτετε ένα
ακόμα "πεζογράφημα - ντοκουμέντο" ή
μάλλον ένα "ντοκυμανταίρ - μυθιστόρημα"
στο έργο σας. Τι εννοούμε με τον προηγούμενο όρο:
μία λογοτεχνική ανασύνθεση - αναδημιουργία ενός
αυθεντικού, σε πρώτη μορφή, υλικού.
Θανάσης
Βαλτινός… Η τέχνη ανέκαθεν, και όχι μόνο η πεζογραφία,
κάνει αυτό: Ανασύνθεση και αναδημιουργία ενός
αυθεντικού υλικού Τα όνειρα, οι επιθυμίες και
οι νευρώσεις μου είναι εξ ίσου αυθεντικό και εκμεταλλεύσιμο
υλικό όσο και ένα έγκλημα του αστυνομικού δελτίου
ή η σύγκρουση δύο αυτοκινήτων, την οποία παρακολουθώ
ως τυχαίος και ανύποπτος μάρτυρας. Το θεμελιώδες
είναι να μην εξαρτούμε την αυθεντικότητα από το
πραγματικό. Αν τελικά πρέπει να αναφερθώ στα "Στοιχεία
για τη δεκαετία του '60", θα έλεγα ότι το
πλαίσιο πραγματικότητας τους δεν είναι παρά ένα
πρόσχημα. Ακόμα και τα όρια αυτής της δεκαετίας
κατά ένα μεγάλο ποσοστό είναι συμβατικά. Ένα άλλο
πρόσχημα δηλαδή. Και τώρα μία μνεία εδώ για τον
μεγαλύτερο ντοκυμανταιρίστα - ντοκυμανταιρίστα
πεζογράφο - από καταβολής πολιτισμού, τον Όμηρο.
Δεν θα ισχυριστώ φυσικά ότι ως πρότυπο για τα
"Στοιχεία" είχα την Ιλιάδα του.
Περιοδικό ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ,
Αρ. 52, 4-5/1990
Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη, Βιβλίο δεύτερο: Βαλκανικοί
-'22. Αθήνα, Ωκεανίδα, 2000, σελ. 296. ΙSBN 960-410-148-Χ
Κορδοπάτης
Β΄
… Με το καινούργιο βιβλίο ο συγγραφέας ψηλαφεί
τα όρια της λογοτεχνίας - ντοκιμαντέρ στην οποία
εγγράφεται το μεγαλύτερο τμήμα της παραγωγής του,
της λογοτεχνίας που ακόμη κι όταν επινοεί και
πλάθει (χαρακτήρες ή "γλώσσες"), επιχειρεί
να δώσει την αξία ντοκουμέντου σε ό,τι κομίζει,
επιχειρεί δηλαδή να δηλώσει και να πείσει ότι
μάλλον αντιγράφει παρά γράφει, μάλλον συλλέγει
και αποθησαυρίζει παρά φαντάζεται, εφευρίσκει.
Βεβαίως, το πώς αντι-γράφεται, εφευρίσκει. Βεβαίως,
το πώς αντι-γράφεται ο προφορικός λόγος, το πώς
περνάει στο χαρτί με όλη τη φρεσκάδα του (την
όντως ούσα ή την απλώς θρυλούμενη και εξιδανικευόμενη),
είναι ένα περίπλοκο ζήτημα…
Παντελής Μπουκάλας
Ποιητής, κριτικός λογοτεχνίας
Εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 19/9/2000
Κορδοπάτης
Β΄
… Αν στο πρώτο βιβλίο αρκείται στην οδύσσεια του
Κορδοπάτη, στο δεύτερο παρελαύνουν Έλληνες και
Μικρασιάτες, στρατιώτες και πρόσφυγες, άνθρωποι
διαφορετικής παιδείας που πολεμούν σε διαφορετικές
μονάδες: Α΄ και Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος, Α΄ Παγκόσμιος,
εκστρατεία στην Ουκρανία, τέλος, σε μεγαλύτερη
έκταση, η δεινή δοκιμασία της ελληνικής στρατιάς
στη Μικρά Ασία.
…Άγρια εποχή, όμως ο χρόνος, που έχει παρεμβληθεί
ανάμεσα στα γεγονότα και στην αφήγησή τους, έχει
επουλώσει τις πληγές. Αποδραματοποιημένες εκτίθενται
οι εμπειρίες, χωρίς συναισθηματική εμπλοκή. Καμία
σχέση με τον θρηνητικό χαρακτήρα που έχουν συνήθως
οι μαρτυρίες από τη Μικρασιατική καταστροφή. Συμβάλλει
και η υπόγεια ειρωνεία του συγγραφέα, που εδώ
γίνεται εμφανέστερη όπως ροκανίζει ένα πλούσιο
απόθεμα πολιτικών και κομματικών διαπλοκών. Άλλωστε
από τη φύση του ο λαϊκός λόγος διανθίζει τα δεινά
με ανέκδοτα, τάση που ο Θ. Βαλτινός φροντίζει
να αναδείξει…
Μάρη Θεοδοσοπούλου
Κριτικός λογοτεχνίας
Εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ, 10-9-2000
Κορδοπάτης Β΄
… Όλο το αφήγημα είναι συνταγμένο σε ευθύ λόγο,
τηλεγραφικό, χωρίς περιττές δευτερεύουσες προτάσεις,
με δωρική παρατακτικότητα. Οι περιπέτειες αφορούν
το '22, δοθέντος όμως ότι ο αφηγητής δεν έχει
καμία θρηνητική διάθεση, ούτε περιθώρια καταγγελίας,
ελευθερώνεται ένας χώρος στην καρδιά για να παρακολουθήσεις
μόνο ό,τι αντέχει βαθύτερα στον άνθρωπο. Όταν
οι άνθρωποι δυστυχούν, ο Θεός τους ευλογεί γιατί
είναι πιο αληθινοί, αισθάνονται βαθιά τα πράγματα
και κυρίως οικονομούν τα αισθήματά τους. Αυτό
που καταπλήσσει στο βιβλίο του Βαλτινού είναι
ότι δεν υπάρχει μια περιττή λέξη σε ένα θέμα που
γράφτηκαν ωκεανοί εθνοπεριττολογίας…
Κωστής Παπαγιώργης
Συγγραφέας, δοκιμογράφος
Περιοδικό ΑΘΗΝΟΡΑΜΑ, 14-7-2000
|
